بازاندیشی فلسفی ـ کلامی در نظام اخلاق قرآنی و ظرفیت آن در حل معضلات اخلاقی و اجتماعی معاصر (مطالعه‌ای تطبیقی با نظریه‌های اخلاقی فضیلت، مراقبت و گفت‌وگویی)

مقدمه: جهان معاصر با بحران عمیق اخلاقی، فردگرایی افراطی و فروپاشی پیوندهای اجتماعی روبروست که منجر به بی‌اعتمادی و ازخودبیگانگی شده است. این پژوهش با هدف بازخوانی ظرفیت‌های نظام وحیانی قرآن در پاسخ به این چالش‌ها و جبران خلأ موجود در مطالعات تطبیقی میان اخلاق اسلامی و نظریه‌های معاصر غربی انجام شده است.
هدف: هدف اصلی این تحقیق، تبیین کارکرد نظام اخلاقی قرآن کریم در حل معضلات اجتماعی معاصر و تحلیل تطبیقی آن با سه جریان مهم اخلاق غربی شامل اخلاق مراقبت، فضیلت و گفت‌وگویی است.
روش‌شناسی: این پژوهش با روش تحلیلی-تطبیقی و رویکرد اسنادی انجام شده است. داده‌ها از طریق منابع کتابخانه‌ای شامل متون معتبر قرآنی، تفسیری، فلسفی و آثار شاخص فیلسوفان غربی گردآوری و تحلیل شده‌اند.
یافته‌ها: یافته‌ها نشان می‌دهد که اخلاق قرآنی نظامی جامع و توحیدی است که بر سه محور رحمت، عدل و حکمت استوار است. برخلاف مکاتب غربی که غالباً تک‌بعدی بوده و تنها بر یکی از جنبه‌های عاطفی، عقلانی یا ارتباطی تمرکز دارند، نظام قرآنی تمامی این ابعاد را در پیوندی ارگانیک با توحید و تزکیه نفس تلفیق کرده و واجد انسجام متافیزیکی و غایت‌مندی الهی است.
نتیجه: نظام اخلاقی قرآن با ارائه چارچوبی الهی-انسانی، راهکارهایی کارآمد برای ترمیم بحران‌های معاصر نظیر فروپاشی خانواده، نابرابری و گسست ارتباطی ارائه می‌دهد. این نظام نه‌تنها یک الگوی بومی برای جوامع اسلامی، بلکه مبنایی فلسفی برای گفت‌وگوهای میان‌فرهنگی و بازسازی اخلاق جهانی محسوب می‌شود.