تحلیل وجه تراژدیک علوم اجتماعی محاسباتی باتکیه بر نظریه بوردیو

علوم اجتماعی محاسباتی یکی از شاخه‌های نوین علم اجتماعی است که در تقاطع با علوم رایانه‌ای و در امتداد حاکمیت منطق ریاضی در علوم اجتماعی در عصر دیجیتال ظهور و بروزیافته است. فلسفه علوم اجتماعی معاصر نیز از منظری بنیادین امکان‌ها و محدودیت آن را به پرسش کشیده است. بسیاری در مقابل هیجانی که علوم اجتماعی محاسباتی برای حل‌وفصل معادله‌های پیچیده اجتماعی فراهم آورده؛ معتقدند که فرهنگ در این معنا قابل‌تبیین در سیستم الگوریتمی نیست و این نوعی تقلیل‌گرایی است. پیر بوردیو یکی از جامعه‌شناسان معاصری است که ایده‌های او در سالیان گذشته موردتوجه قرار گرفته است. وی رویکردی انتقادی به جامعه‌شناسی دارد. برخی از پژوهشگران اجتماعی تلاش کرده‌اند تا چارچوب مفهومی او را به علوم اجتماعی محاسباتی و به‌طورکلی دیجیتال بنیاد مرتبط کنند. اما برخی خوانشی فرهنگی از نظریه او دارند. در این مقاله تلاش کردیم با میانجی مفهوم تراژدی نیچه خوانشی جدید نسبت به این دو رویکرد از نظریه بوردیو ارائه دهیم. خوانشی که میان هر دو برداشت به‌نوعی جمع می‌کند و از این منظر امکان جدیدی را برای علوم اجتماعی محاسباتی طرح کنیم. مقاله‌ی حاضر با میانجی‌گری مفهوم تراژدی در اندیشه‌ی نیچه، خوانشی جدید از این دو رویکرد ارائه می‌دهد که در عین جمع‌بندی میان آن‌ها، امکان نظری تازه‌ای را برای علوم اجتماعی محاسباتی طرح‌ریزی می‌کند. روش این پژوهش، توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر گردآوری کتابخانه‌ای است و آورده‌ی اصلی آن، صورتبندیِ چارچوبی انتقادی-تفسیری برای نقد خوش‌بینی تکنوکراتیکِ حاکم بر علوم اجتماعی محاسباتی و گشودن افق‌هایی تازه برای پژوهش‌های تجربیِ آتی با تکیه بر نظریه‌ی بوردیو است.