فرهنگ و هویت دو کلید واژة اساسی در مطالعات اجتماعی و انسانی است که به عنوان محور یا بستر بسیاری از چالشها و مسائل اجتماعی مورد بحث و تحلیل قرار میگیرد. کاربرد فراوان این دو کلید واژه در بسیاری از مقالات و آثار پژوهشی و علمی، همراه با تسامح و مترادف انگاری آنها است حال آنکه تفاوتهای اساسی این دو مفهوم ـ که ناشی از خاستگاه حقیقی و نه اعتباری و واژگانی است ـ و نیز ترابط و نسبت بین آنها، موضوع مهمی است که در این مقاله به اختصار مورد واکاوی و بررسی قرار میگیرد. تعاریف فرهنگ و هویت و اقسام و لایههای این دو در عینیت زندگی انسان و نقش هر کدام در شکلدهی به چگونگی روابط و تعاملات اجتماعی، ابعاد تعامل فرهنگ و هویت در کنار تفاوتهای اساسی آنها از نظر ریشهها و خاستگاههای تکوین و تحول و قواعد و سنتهای حاکم بر تغییرات، عناصر و مؤلفههای مشترک و متفاوت فرهنگ و هویت و تأثیرات متقابل و پویای این عناصر و مؤلفهها، ترابط این دو مقوله با سایر مقولات اجتماعی و انسانی، مسائل و چالشهای مرتبط با هریک از دو مقولة هویت و فرهنگ و اهمیت تفکیک نظری و عینی این مسائل و نیز نقش این تأملات در چگونگی مواجهه و تحلیل و راهکاریابی برای مسائل اجتماعی، موضوعات اصلی و اساسی این بحث میباشد که این مقاله به بعضی از ابعاد آن میپردازد.
جامعه پژوهی